Fundator wnosi do nowo utworzonej fundacji rodzinnej udziały w spółce, nieruchomości i portfel inwestycyjny, spodziewając się, że majątek będzie od tego momentu chroniony i uporządkowany na pokolenia. Sam moment wniesienia mienia rzeczywiście przebiega bez podatkowych konsekwencji, ale to, co dzieje się z majątkiem później – jak jest zarządzany, kiedy i komu wypłacane są z niego środki – rządzi się precyzyjnymi zasadami CIT i PIT, których zrozumienie decyduje o tym, czy fundacja rodzinna okaże się efektywnym narzędziem, czy tylko kosztowną formalnością.
Wniesienie majątku bez obciążenia podatkowego
Przekazanie mienia do fundacji rodzinnej przez fundatora odbywa się bezobciążeniowo – fundator nie płaci od tej czynności ani PIT, ani CIT, a fundacja nie wykazuje z tego tytułu przychodu podatkowego. To jeden z fundamentalnych atutów tej konstrukcji prawnej, pozwalający przenieść majątek do nowego podmiotu bez natychmiastowego rozliczenia podatkowego, jakie towarzyszyłoby na przykład sprzedaży czy darowiźnie na rzecz osoby spoza najbliższej rodziny. Warto jednak pamiętać, że sposób i moment wniesienia poszczególnych składników majątku bywa istotny przy późniejszym ustalaniu podstawy opodatkowania, zwłaszcza gdy wartość mienia znacząco wzrośnie w trakcie funkcjonowania fundacji.
Zwolnienie podmiotowe w ramach dozwolonej działalności
Fundacja rodzinna korzysta ze zwolnienia z CIT od bieżących dochodów, ale wyłącznie w zakresie tak zwanej działalności dozwolonej, do której zalicza się między innymi zbywanie mienia niewniesionego wyłącznie w celu dalszej odsprzedaży, uzyskiwanie dywidend i odsetek, obrót papierami wartościowymi, udzielanie pożyczek podmiotom powiązanym oraz najem i dzierżawę majątku. Dopóki fundacja działa w tych granicach i nie wypłaca środków beneficjentom, efektywna stawka podatku od bieżących zysków wynosi 0%, co pozwala reinwestować całość wypracowanego dochodu bez pomniejszania go o podatek dochodowy, jaki musiałaby zapłacić zwykła spółka kapitałowa prowadząca analogiczną działalność inwestycyjną.
Działalność poza katalogiem oznacza sankcyjną stawkę 25%
Jeśli fundacja prowadzi działalność wykraczającą poza katalog dozwolony ustawą – przykładowo bezpośredni obrót nieruchomościami nabywanymi z zamiarem odsprzedaży, obrót walutami czy działalność produkcyjną lub handlową niezwiązaną z zarządzaniem majątkiem prywatnym – dochód z takiej działalności podlega opodatkowaniu sankcyjną stawką 25% CIT, bez możliwości pomniejszenia o koszty uzyskania przychodu. To jedna z najczęstszych pułapek dla fundatorów, którzy traktują fundację rodzinną jako uniwersalny wehikuł do prowadzenia dowolnej działalności gospodarczej, podczas gdy w rzeczywistości jest ona pomyślana przede wszystkim jako narzędzie do pasywnego zarządzania i ochrony rodzinnego majątku, a nie do prowadzenia aktywnego biznesu operacyjnego.
15% CIT w momencie wypłaty świadczeń beneficjentom
Niezależnie od tego, czy dochód pochodził z działalności dozwolonej, moment faktycznej wypłaty świadczenia na rzecz beneficjenta – czy to w trakcie funkcjonowania fundacji, czy przy jej likwidacji – rodzi obowiązek zapłaty przez fundację 15% CIT od wartości przekazywanego mienia. Podatek ten obciąża samą fundację, płacącą go jako swego rodzaju podatek u źródła, a nie bezpośrednio beneficjenta. Przy likwidacji fundacji istotną pułapką bywa to, że podstawę opodatkowania ustala się według wartości rynkowej majątku na moment wydania, a nie jego wartości historycznej z chwili wniesienia – co przy składnikach majątku, które znacząco zyskały na wartości przez lata funkcjonowania fundacji, generuje istotnie wyższe obciążenie podatkowe niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.
PIT po stronie beneficjenta zależny od stopnia pokrewieństwa
Obok podatku CIT płaconego przez samą fundację, wypłata świadczenia rodzi też obowiązek podatkowy po stronie beneficjenta, uzależniony od jego relacji z fundatorem. Beneficjenci należący do tak zwanej grupy zerowej względem fundatora – małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha – korzystają z pełnego zwolnienia z PIT od otrzymanych świadczeń. Osoby spoza tego kręgu płacą PIT według stawki 10% lub 15%, w zależności od stopnia pokrewieństwa z fundatorem. System ten w oczywisty sposób premiuje wykorzystanie fundacji rodzinnej jako narzędzia transferu majątku w obrębie najbliższej rodziny, znacznie ograniczając korzyści podatkowe przy próbie przekazywania świadczeń osobom spoza tego kręgu.
Znaczenie precyzyjnego zapisania celu działalności w statucie
Zakres dozwolonej działalności fundacji określa jej statut, a zbyt ogólne lub zbyt wąskie sformułowanie tego zapisu bywa źródłem sporów z organami podatkowymi co do tego, czy dana aktywność mieściła się w granicach zwolnienia. Fundacja, która w statucie precyzyjnie nie przewidziała możliwości prowadzenia określonego rodzaju inwestycji czy zarządzania konkretnym typem majątku, ryzykuje, że dochód z takiej działalności zostanie potraktowany jako działalność niedozwolona i opodatkowany sankcyjną stawką 25%, mimo że ekonomicznie mieści się w ogólnym celu ochrony i pomnażania rodzinnego majątku, dla którego fundacja została powołana.
Care Tax przy planowaniu podatkowym fundacji rodzinnej
Care Tax wspiera przedsiębiorców rozważających założenie fundacji rodzinnej na etapie planowania struktury majątkowej, pomagając ocenić, które składniki majątku warto wnieść do fundacji i jak sformułować zakres jej działalności, żeby uniknąć ryzyka sankcyjnego opodatkowania. Zespół biura doradza też przy bieżącym rozliczaniu fundacji już funkcjonujących – prawidłowej kwalifikacji dochodów jako dozwolonych lub niedozwolonych, planowaniu momentu i sposobu wypłaty świadczeń beneficjentom oraz minimalizowaniu obciążeń podatkowych przy ewentualnej likwidacji fundacji w przyszłości.
Masz pytania lub chcesz omówić swoją sytuację? Skontaktuj się z nami -> https://caretax.pl/kontakt/
Chcesz być na bieżąco? Zaobserwuj nas na Facebooku -> https://www.facebook.com/caretaxbiuro